Các vị phụ huynh thường hỏi tôi rằng, vì sao có những đứa trẻ dường như rất thích những thử thách mới trong khi những đứa khác lại dễ dàng bỏ cuộc, hoặc vì sao có đứa vấp ngã mà không khóc một tiếng, còn đứa khác lại đổ sụp trước khó khăn. Sự thật là không có đứa trẻ nào giống nhau, và tính khí mỗi đứa có ảnh hưởng đến lòng nhẫn nại cũng như tạo dựng sự kiên cường bên trong.
Đừng lo lắng nếu con bạn là đứa chỉ biết trốn chạy khi gặp khó khăn. Việc bỏ cuộc khi mọi thứ diễn ra không suôn sẻ là điều thường thấy ở trẻ trong giai đoạn đầu đời. Những đứa trẻ chưa đến tuổi đi học có thể nhanh chóng chào thua khi mọi việc diễn ra không đúng như dự tính, ví dụ như lúc chúng không xây được một cái tháp cao hoặc không vẽ được quả táo giống với trí tưởng tượng của chúng. Khi đối mặt với những việc khó khăn hay dễ làm thoái chí, trẻ dễ bỏ cuộc thay vì kiên trì vượt qua thử thách. Trong giai đoạn đầu đời, trẻ rất dễ phát sinh cảm xúc. Cơ thể và não bộ của trẻ thay đổi với tốc độ chóng mặt; mỗi ngày, chúng liên tục đương đầu với những thông tin mới mẻ, hào hứng và phải hoạt động rất nhiều để xử lý khối lượng thông tin này.
Tin tốt lành là trẻ có thể hình thành tư duy cầu tiến và học cách đón nhận thử thách. Trẻ có thể thực sự học được cách yêu thích quá trình nỗ lực vượt qua khó khăn trở ngại, thay vì “bùng nổ” cảm xúc khi kết quả cuối cùng không như ý.
Khi có tư duy cố định, trẻ tin rằng bẩm sinh chúng đã thông minh hoặc không thông minh – nghĩa là chúng có hoặc không có tài năng. Nói cách khác, chúng không thấy được khả năng mình có thể phát triển và thay đổi. Mặt khác, những đứa trẻ với tư duy cầu tiến thì tin rằng chúng có thể vượt qua thử thách và từ đó học được nhiều điều mới. Tư duy cầu tiến là công cụ thiết yếu đối với trẻ nhỏ, bởi nhiều khả năng chúng phải đối mặt với những thử thách và thông tin mới mỗi ngày.
Các bậc cha mẹ có thể giúp trẻ hình thành tư duy cầu tiến. Hãy thử áp dụng một vài trong số những phương pháp sau đây để giúp con bạn trở thành đứa trẻ biết vươn lên:
1. Nói về não bộ
Việc nói cho trẻ biết về bộ não con người không chỉ hữu ích trong việc hình thành tư duy cầu tiến. Khi hiểu biết não bộ hoạt động như thế nào, trẻ có thể hiểu cảm xúc của mình và nỗ lực vượt qua những giây phút lo lắng hay thất vọng.
Hãy dạy trẻ rằng bộ não cũng giống như cơ bắp. Nó không ngừng phát triển và thay đổi; càng được thử thách thì nó càng thêm mạnh mẽ. Nếu bạn né tránh khó khăn, bộ não sẽ không học được điều gì mới. Nếu bạn tiếp tục cố gắng, bộ não sẽ phát triển và tìm ra những cách thức mới để giải quyết vấn đề.
2. Rèn luyện kỹ năng trò chuyện với bản thân
Trò chuyện với bản thân là một công cụ thiết yếu đối với trẻ nhỏ. Khi học được cách áp dụng kỹ năng này, trẻ có thể chế ngự cảm giác lo sợ và những ý nghĩ xâm nhập tâm trí khác. Trẻ cũng có thể học cách vượt qua những suy nghĩ tiêu cực xuất hiện không chủ ý vốn có khuynh hướng đi cùng với tư duy cố định.
Hãy liệt kê những suy nghĩ tiêu cực bạn nghe được từ trẻ, và bảo trẻ nghĩ ra những câu nói đối lập mang ý nghĩa tích cực. Ví dụ, nếu trẻ thường nói, “Con không làm việc này được đâu,” thì câu mang ý nghĩa tích cực đối lập có thể là “Việc này vừa khó vừa tốn thời gian, nhưng con sẽ tìm ra cách.” Tương tự, bạn có thể thay thế những câu như “Con lúc nào cũng phạm lỗi” bằng câu “Lỗi lầm giúp con học được những điều mới mẻ.”
Bạn hãy tạo một tấm áp phích “trò chuyện với bản thân” với một bên ghi những suy nghĩ tiêu cực và bên còn lại ghi những suy nghĩ thay thế mang ý nghĩa tích cực. Hằng ngày, hãy dùng tấm áp phích này để cùng trẻ rèn luyện kỹ năng trò chuyện với bản thân (thời điểm tốt nhất là vào những lúc trẻ đang bình tĩnh).
3. Chấp nhận sự không hoàn hảo
Trẻ nhỏ có thể cực kỳ cầu toàn. Đôi khi, chỉ cần một lỗi bé tí ti của người lớn cũng có thể làm các cô cậu bé thất vọng gần cả tiếng đồng hồ, khiến cho ngay cả những người lớn bình tĩnh nhất cũng phải vội vã “chữa cháy.” Cha mẹ thường cố cứu vãn lỗi sai của mình trong những tình huống như vậy nhằm bảo vệ hình ảnh hoàn hảo trong mắt con trẻ (hoặc để tránh làm trẻ thất vọng), nhưng điều đó chỉ càng khiến trẻ thêm cầu toàn.
Thay vì vậy, hãy chấp nhận những điểm không hoàn hảo trong gia đình bạn. Nói với trẻ về những khuyết điểm của bạn cũng như những gì bạn học được từ đó. Hãy mừng vì bạn phạm sai lầm. Đừng chỉ xem những sai lầm của con người là chuyện bình thường, mà hãy biến nó thành chủ đề bàn luận thường xuyên.
4. Dạy cho trẻ tìm kiếm kiến thức thay vì sự tán đồng
Có vẻ như đây là một việc khó thực hiện. Tất cả chúng ta đều muốn bế xốc con mình lên và hôn hít chúng mỗi khi chúng chạy đến bên ta để khoe “tác phẩm nghệ thuật” tuyệt nhất của mình, nhất là khi chúng còn nhỏ. Thỉnh thoảng, bạn hãy thử đổi cách tiếp cận sang hướng: “Chà, bố rất thích màu con tô quả bí này. Làm thế nào con pha được màu đó vậy? Con yêu thích phần nào trong bức tranh này?”
Mỗi một lần bạn thay đổi cách tư duy của mình và đặt câu hỏi cho trẻ thay vì vô thức tán đồng, trẻ sẽ học được cách suy nghĩ về quá trình làm một việc nào đó, thay vì trông đợi sự khen ngợi từ người khác.
5. Xem thử thách là cơ hội
Khi nhìn nhận các thử thách như những cơ hội thú vị, trẻ sẽ học được cách đón nhận rủi ro một cách có ích. Hãy cân nhắc việc tạo một “danh sách cơ hội” trong gia đình, yêu cầu mỗi thành viên nghĩ ra một thử thách nào đó mà mình muốn thử (bao gồm từ việc đá một quả bóng cho đến việc leo núi), và ghi thử thách đó vào “danh sách cơ hội.” Hãy đảm bảo thêm vào các cơ hội với nhiều mức độ khó khác nhau (ví dụ, thử nấu ăn theo một công thức mới hoặc dựng một tòa tháp đồ chơi cao ba mươi tầng) để cả nhà ai cũng có phần tham gia. Yêu cầu mỗi thành viên chọn một thử thách mỗi tuần và thuật lại với cả nhà sau khi hoàn tất.
Điều quan trọng là bạn cần phải tham gia. Một trong số những trở ngại to lớn nhất của việc nuôi dạy con là cha mẹ phải luôn tham gia cùng con mình. Trẻ vẫn luôn chăm chú lắng nghe và dõi mắt quan sát cha mẹ dù cha mẹ làm gì hay có chuyện gì xảy ra. Trẻ nhỏ học rất nhiều thứ từ người lớn chúng ta.
Trên hết thảy, chúng ta cần chú tâm vào các bước trong quá trình trẻ học hỏi những điều mới, thay vì chỉ tập trung vào kết quả. Khi trẻ biết được rằng chúng sẽ dần khôn lớn qua năm tháng và có khả năng mở rộng tầm hiểu biết của mình trong quá trình phát triển, chúng sẽ thôi lo lắng về thất bại và có tinh thần tự tin đương đầu với khó khăn.
Tác giả: Katie Hurley
0 nhận xét :
Đăng nhận xét